Czym jest burza?

Czym jest burza?

Burza jest zjawiskiem meteorologicznym charakteryzującym się wyładowaniami atmosferycznymi. Powstaje wskutek zderzenia się ze sobą dwóch mas powietrza o różnej temperaturze i wilgotności. Dlatego największe prawdopodobieństwo jej powstania wyznacza się lato. Burze i ich rodzaje wyróżniają się intensywnymi opadami czy wiatrem wywołanym przez różnicę ciśnień oraz efektami świetlnymi, towarzyszącymi piorunom. Powstają w troposferze (najniższej warstwie atmosfery) w wyniku ekspresywnego ochładzania się ciepłego i nagrzanego powietrza.

Ciepłe powietrze jest lżejsze. Unosi się i zabiera ze sobą wysoko cząsteczki wody, gdzie wytwarzają się pełnoprawne krople. Znajdujące się w powietrzu ładunki elektryczne zostają przez nie zebrane i kumulują się, aż powstaje przeładowanie. Nagromadzona ilość ładunków elektrycznych jest tak wielka, że następuje gwałtowne się ich pozbycie, kończąc na wyładowaniach atmosferycznych.

Największą przyczyną występowania burz są pionowe oraz odznaczające się siłą ruchy powietrza. Wiążą się z obfitymi ulewami, błyskawicami, gradem oraz ogólnym zakłócaniem warunków pogodowych. Wzrastają szanse na katastrofy naturalne oraz szkody dla mienia i ludzkiego życia. Z burzami wiążą się powodzie, nieprzejezdne drogi, nawałnice, a nawet pożary spowodowane piorunami (natężenie prądu może wynieść aż 30.000 stopni Celsjusza).

Gdzie najczęściej występują burze?

Wyładowania atmosferyczne występują na całej planecie, a zwłaszcza wysoka częstotliwość znajduje się w strefie tropikalnej międzyzwrotnikowej oraz umiarkowanej. Największą i najciekawszą burzą, która trwa aż dziesięć godzin dziennie, około 160 dni w roku, znajduje się nad ujściem rzeki Catatumbo w Wenezueli. Podczas pór deszczowych liczy się, że może dojść do wyładowań z 280 razy na godzinę.

Różnymi miejscami świata, w których często występują burze, zalicza się między innymi południowo-wschodnie Stany Zjednoczone, Filipiny, Wietnam, Madagaskar, Republikę Chin oraz kraje Europy takie jak Włochy, Grecja, Bośnia i Hercegowina, Rumunia czy Bułgaria.

Kraje, które są praktycznie wolne od burz znajdują się nad Północną Skandynawią. Najmniej burzowym państwem jest Islandia.

Jak rozpoznać zbliżającą się burzę?

Najczęściej burze pojawiają się wbrew oczekiwaniom szybko, gdy dzień zapowiada się słonecznie i ciepło. Niewiele osób jest przygotowanych na to, co ma nadejść i jakie chmury mają znaleźć się nad naszym terytorium, grożąc drastyczną zmianą pogody. Jednak otrzymujemy kilka czynników, dzięki którym możemy rozpoznać, czy coś się zbliża.

  •  Chmura szelfowa zwiastuje niebezpieczną burzę i ciężko jest ją przeoczyć. Wyglądem przypomina ciemną i prostą falbankę oraz łuk. Tuż po jej przejściu, zrywa się gwałtowny wiatr (szkwał).
  • Chmury przed burzą nie zawsze charakteryzują się ciemnymi barwami, a mogą także przybierać inne kolory. Przeważnie się znajdują niżej niż poprzednie
  • Każdy jeden, sygnalizujący grzmot w oddali
  • Rozległa chmura burzowa

Zagrożenia związane z burzą

Nie od dziś wiele osób słyszy od bliskich czy znajomych, aby podczas burzy wyłączać z kontaktu lub sieci urządzenia elektryczne. Nie tylko może się skończyć pozbawieniem drogiego sprzętu i koniecznością naprawy, jak również może spowodować pożar. Natomiast rozmawianie przez telefon komórkowy podczas burzy nie jest na tyle niebezpieczny, co szkodliwy. Podczas uderzenia pioruna, wszystkie przewodniki mają bliski kontakt z ciałem, co może skończyć się oparzeniami skóry. Oprócz telefonów komórkowych, mogą to być zwykłe monety czy słuchawki.

Porażenie piorunem (10 000-20 000 amperów) waha się między 70 a 80% przeżywalności, co nie oznacza, że nie wiąże się z żadnymi konsekwencjami. Częstymi skutkami porażenia przez błyskawicę są oparzenia, upośledzenie podstawowych zmysłów (wzroku i słuchu poprzez bliskie doznanie błysku światła i głośnego grzmotu), uszkodzenie układu nerwowego, paraliż, apatia czy uszkodzenie układu sercowo-naczyniowego. W niedalekim czasie, gdy doszło do porażenia, obserwuje się częste zatrzymanie krążenia.

Aby uniknąć porażenia, bezwarunkowo nie należy trzymać żadnych metalowych przedmiotów, szukać miejsc do kryjówki pod słupami telegraficznymi i drzewami czy przebywać na otwartej przestrzeni (nawet przy otwartych oknach!). Stawiane ryzyko, aby obserwować pogodę, nie wynagrodzi przyszłych problemów ze zdrowiem.

Najczęstsze pytania dotyczące burzy

  • Dlaczego najpierw widać błysk, a po pewnym czasie słychać grzmot? 

Jest to spowodowane różnicą prędkości światła i dźwięku. Prędkość światła wynosi 299 792 458 m/s, z czego dźwięk jedynie 340,3 m/s

  • Czy przebywanie podczas burzy w samochodzie jest bezpieczne?

Jak najbardziej jest bezpieczne dopóki nim nie jeździmy. Wyładowanie elektryczne przemieszczając się po karoserii znajdzie ujście do ziemi. Na podobnej zasadzie działa klatka Faradaya

  • Jak długi może być piorun?

Oprócz wyładowań wprost do ziemi, istnieją także takie (stanowiące mniejszość), które zmierzają w odwrotnym kierunku. Jeden z najpotężniejszych wyniósł 70 kilometrów długości